İlk Ermeni Suikasti ve Dink

İlk cinayet bundan 86 sene önce, 1921′de işlenmişti; o zamanki kurban Sadrazam Mehmed Talât Paşa idi ve Talat Paşa ile son kurban Hrant Dink’in katledilmeleri arasında büyük bir benzerliğin vârolduğu pek farkedilmedi: İkisi de enselerinden vurulmuşlardı ve vuruldukları sırada her ikisinin de ayakkabılarının tabanı delikti. Biri imparatorluğun bir zamanlar en güçlü adamıydı, diğeri istediği an büyük refaha kvuşabilecek bir çizgideydi ama kendilerini mali bakımdan rahata erdirecek yolu seçmemiş, altı delik yahut tabanının lâstiği çatlamış ayakkabılarla yaşamayı tercih etmişlerdi. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Ermeni diayporası tarafından “1915 olaylarının mimarı” ve “en büyük düşman” ilân edilen Talât Paşa, Hrant Dink gibi sokak ortasında katledilmişti. Paşa, 1921′in 15 Mart sabahı sürgünde yaşadığı Berlin’in Charlottenburg Caddesi’nde evinin hemenilerisinde Sogomon Tehliryan adında bir terorist tarafından ensesinden vuruldu. Yerde kanlar içerisinde yatan cesedini ilk gören Türk, cinayetten birkaç saniye sonra oradan tesadüfen geçmekte olan bir delikanlıydı: İttihad ve Terakki Partisi’nin uzun seneler kâtib-i umumisi yani genel sekreteri ve Talât Paşa’nın da çok yakın mesai arkadaşı olan Midhat Şükrü Bey’in Bleda) oğlu Turgut. Turgut Bleda, yerde yatan cesedin ayakkabılarının delik tabanlarını görünce katledilen kişinin Paşa olduğunu anlamış, cinayet mahallinden kaçmak üzere olan katili de, Paşa’nın yerdeki bulunan bastonuyla döverek bir hayli hırpalamıştı. Tehliryan, cinayetten birkaç gün sonra Berlin’deki Charlottenburg Mahkemesi’nde hakim karşısına çıkartıldı. Ama duruşmalar katilin değil, Türkiye’nin yargılandığı bir havaya büründü ve Tehliryan çok kısa bir yargılamadan sonra beraat etti! Karakoldaki ifadesinde “Paşa’yı niçin arkadanvurduğu” sorulduğunda “Öldürmeye daha önce birkaç defa teşebbüs edip önüne çıkmıştım. Ama öyle bir bakışı vardı ki, silâhımı çekemedim. Sonra da arkasından vurdum” demişti. Şimdi bu yazdıklarımı okuyup da “Paşa’ya karşılık Hrant” gibisinden abuk sabuk bir kıyaslamaya gittiğimi zannetmeyin. Sadece, 80 küsur seneden buyana devam eden bu kanlı hesaplaşmanın ilk ve son kurbanları arasında varolan bir benzerliğe, menfaat kavramından nasıl uzak durduklarını ifadeye çalıştım o kadar… Berlin’de 1921′de Sogomon Tehliryan tarafından sıkılan ilk kurşun bugüne kadar devam eden bir nefretin nasıl ilk ateşleyicisi olmuşsa, tarafları anlayış çizgisine çekmeye çalışan Hrant Dink’e sıkılan kurşunlar da aynı nefreti kat kat arttırma görevi görmüştür. Dolayısıyla Talât Paşa’yı katleden Sogoman Tehliryan ile Hrant Dink’i vuran cani arasında hiçbir fark yoktur.

Murat bardakçı dan alıntıdır.

BU YAZI HENÜZ SON FORMUNA GETİRİLMEMİŞTİR.DİĞER BİR SÖYLEYİŞLE TARİH EDİSYON
KRİTİĞİNDEN GEÇİRİLMEMİŞTİR.İLERİDE GEREKLİ İŞLEM YAPILIP SON HALİNE GETİRİLECEKTİR.